Usługi opiekuńcze to forma pomocy społecznej świadczona w domu przez opiekunów kierowanych przez gminę, uregulowana ustawą z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przysługują osobom, które ze względu na wiek, chorobę lub niepełnosprawność wymagają pomocy i nie mogą jej uzyskać od rodziny — w szczególności osobom samotnym. Istnieją dwa rodzaje: podstawowe usługi opiekuńcze (toaleta, ubieranie, posiłki, zakupy, sprzątanie, towarzyszenie) oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze, dostosowane do konkretnej choroby, np. demencji czy stanu po udarze, wymagające dodatkowych kwalifikacji opiekuna. Procedura: zgłoszenie do MOPS/OPS, wywiad środowiskowy przeprowadzony w domu przez pracownika socjalnego, decyzja administracyjna określająca zakres, liczbę godzin i odpłatność, a następnie skierowanie opiekuna — termin zależy od dostępności kadr w danej gminie. Odpłatność ustala rada gminy odrębną uchwałą i zależy od dochodu — im niższy dochód, tym mniejsza opłata, a osoby poniżej ustawowego kryterium dochodowego mogą być zwolnione z opłat całkowicie; ponieważ każda gmina uchwala własne stawki, mogą się różnić nawet kilkakrotnie i trzeba je sprawdzać lokalnie. Przyznawany wymiar godzinowy jest zwykle ograniczony do kilku godzin tygodniowo, co dla osoby wymagającej codziennej pomocy bywa niewystarczające — dlatego wiele rodzin łączy usługi z MOPS z prywatną opieką domową, uzupełniającą brakujące godziny elastycznym grafikiem.